"هيوج كالچر" (Hugekulture)

 

گردآوري و تدوين :

اسماعيل پوركاظم ؛ كارشناس ارشد زراعت ،

 مدرس دانشگاه جامع علمي كاربردي گيلان

 

مقدمه :

--- واژه "هیوج کالچر" (hugekulture) از لغت آلمانی "هیوجل کالچر" (Hϋgelkulture) منشأ گرفته است که به معنی "کاشت پشته ای" (hill culture , hoogle culture , hoogal culture , mound culture) می باشد (3). در اين روش بجای اينكه شاخه ها ، برگ ها و خرُده هاي علوفه را داخل ديواره ای از كيسه ها قرار دهند ، بهتر مي دانند كه آنها را بصورت يك بستر پشته اي در آورند (2).

--- "هیوج کالچر" (HK) در واقع عبارت از عملیات کمپوست سازی (composting) مواد چوبی حجیم برای ایجاد باغچه هایی با بسترهای پشته ای (raised bed) می باشد. در این روش با مقادیر زیادی از مواد زائد و ضایعات باغات درختان چوبی (woody garden) از جمله ضایعات هرس درختان میوه ، هرس پرچین ها ، ساقه های گیاهان هرز ، ضایعات هرس انگور ، ضایعات گیاهان غده ای نظیر کلم ها و شلغم و خاشاک بوته ها (brushwood) سر و کار داریم که باید جمع آوری و انباشته گردند (3).

--- در این شیوه به حفر خندقی (trench) به عمق 30 سانتیمتر (1 فوت) و عرض 5/1 متر (5 فوت) می پردازند سپس چاله ای (hole) به عمق 30 سانتیمتر در مرکز خندق ایجاد می نمایند. متعاقباً مواد زائد و ضایعات چوبی حاصله را در داخل خندق انباشته می سازند آنگاه مازاد گیاهان چمنی (turf , grass , sod) را بر روی آنها قرار می دهند و لایه ای از کمپوست شامل برگ های گیاهان و کودهای دامی کاملاً پوسیده را بر سطح تمامی آنها مستقر می گردانند. لایه های مزبور به آهستگی تجزیه می شوند و لایه هایی از هوموس را که سرشار از مواد غذایی مورد نیاز گیاهان هستند ، بوجود می آورند. کارشناسان معتقدند که چنین پشته هایی برای پرورش گیاهان "پُر توقع" یا "پُر ولع" (hungry crops) نظیر : کدو خورشتی (courgette , zucchini) و توت فرنگی بسیار مناسبند (3).

--- بدینگونه با گذشت زمان بر عمق خاک حاصلخیز پشته ها بنحو قابل توجهی افزوده می شود و آنجا مملو از موجودات زنده می گردد. همچنانکه چوب ها چروکیده می شوند ، از هوای داخل آنها کاسته می گردد و این موضوع باعث می شود تا پشته ها دچار تغییرات ساختاری خودبخودی (self tilling) و کاهش حجم شوند. فرآیند کمپوست سازی در ضمن چند سال اولیه با ازدیاد نسبی حرارت همراه است که این موضوع تا حدودی باعث افزایش دورۀ فصل رشد در مناطق معتدله و سردسیر می گردد که نتیجتاً محصولات بیشتری حاصل می شوند (3).

 

سابقه "هیوج کالچر" :

--- "هیوج کالچر" شیوه ای از کشاورزی با سابقه ای بس طولانی در اروپای شرقی ، مرکزی و غربی از جمله کشور آلمان است. امروزه شیوه "هیوج کالچر" یا "هیوجل کالچر" در آموزه های "پرماکالچر" (permaculture) که توسط "سپ هولزر" و طرفدارانش تبیین می گردد با عنوان بسترهای پشته ای (raised bed) ترویج می شود. "پرماکالچر" روشی جامع گرا و جهان بین (holistic) است که با هدف محافظت از کره زمین ، مردم و تسهیم منصفانه امکانات برای بشر ، حیوانات و محیط زیست طراحی شده است (4،1).

--- در شیوه "هیوج کالچر" توده ای از چوب های ضایعاتی را بصورت توده در می آورند و با لایه هایی از کمپوست ، کودهای دامی ، برخی دیگر از مواد آلی و خاک سطحی می پوشانند تا پس از مدتی برای کاشت گیاهان آماده گردد. زمانیکه در این روش از مالچ ها و کودهای دامی بهره می گیرند آنگاه محیطی وسیع و مناسب بصورت توده های انباشته از مواد آلی برای پرورش گیاهان مختلف آماده می گردد. پوسیدن مواد آلی داخل پشته ها باعث می شود تا بنحو حیرت انگیزی حاصلخیز شوند و زندگی پویا را به خاک برگردانند.

چوب های داخل پشته ها بتدریج چروکیده می شوند و مقدار زیادی از تخلخل خود را از دست می دهند امّا همچنان به مقدار کافی هوادار (aerated) هستند. از این بسترهای پشته ای می توان برای تولید مواد غذایی و یا کاشت گل های زینتی بهره گرفت بنحوی که تا سال ها نیازی به تقویت خاک نخواهند داشت. محصولاتی که بدین طریق حاصل می آیند ، کاملاً سالم هستند و به سلامتی مردم کمک می رسانند.

"هیوجل کالچر" مبتنی بر رعایت اصول کشاورزی ارگانیک ، اکولوژیک ، بیولوژیک و معدنی شدن مجدد مواد آلی (re-mineralization) است و محصولاتش از آنچنان کیفیتی برخوردارند که نیازی به انجام آزمایشات "سلامت سنجی" نظیر "Brix reading test" نخواهند داشت (4،6،1).

 

هنر و علم تدارک بسترهای "هیوج کالچر" :

--- "هیوج کالچر" را می توان در مزارع و باغات بشرط وجود مقادیر کافی از شاخه ها و تنه های مازاد درختان به اجرا گذاشت و از اینگونه مواد ضایعاتی بعنوان منابع تأمین عناصر غذایی گیاهان زراعی- باغی بهره گرفت. از "هیوج کالچر" غالباً در سیستم های "پرماکالچر" کمک می گیرند زیرا این روش به زارعین و باغداران امکان می دهد تا از چرخه عناصر غذایی در جنگل های طبیعی (natural woodland) الگوبرداری نمایند و از این طریق به منفعت درخور و شایسته ای نائل آیند. ضایعات چوب و سایر زواید گیاهی حاصل از جنگل ، زراعت و باغبانی می توانند در سیستم "هیوج کالچر" استفاده شوند تا پس از پوسیدن نظیر اسفنج به تجمیع آب های مازاد حاصل از باران و رواناب ها بپردازند سپس رطوبت مذکور را در زمان لزوم در اختیار گیاهان نیازمند مجاور بگذارند (5).

--- در شيوه "هيوج كالچر" ابتدا پشته ها را از تنه و كنده درختان ، شاخه ها ، برگ ها ، قطعات كاه ، علوفه ، روزنامه هاي عاري از مواد نفتي ، كودهاي دامي ، كمپوست و ساير مواد آلي انباشته مي سازند و سطح آنها را با خاك مي پوشانند سپس بعد از مدتي كه به پوسيدگي مواد داخل پشته ها اطمينان يافتند به كاشتن گياهان مورد نظرشان بر سطح آنها مبادرت می ورزند (2).

--- بسترهای باغچه های "هیوج کالچر" که بفرم خندق (ditch) و یا محوطه های گود مرطوب (swale) تهیّه می شوند ، برای اهداف زیر بکار می آیند :

^1) حفظ و نگهداری رطوبت در خاک

^2) افزایش حاصلخیزی خاک

^3) اصلاح زهکشی خاک

^4) بکارگیری ضایعات چوب که برای سایر اهداف مناسب نیستند (5).

--- ضایعات چوب از قبیل ترکه های باریک سریعتر از کنده های قطور می پوسند و عناصر غذایی را به زمین می افزایند. محل هایی که برای اجرای طرح های "هیوج کالچر" استفاده می گردند ، معمولاً از معضلات باغ ها و مزارع محسوب می شوند و از کارآیی مطلوب بی بهره اند. به هرحال مناطقی نظیر خاک های بسیار فشرده و متراکم مناطق شهری ، اراضی فاقد زهکشی و خاک هایی با محدودیت رطوبت را می توان بکمک تکنیک های "هیوج کالچر" اصلاح نمود(5).

--- ایجاد بسترهای پشته ای "هیوج کالچر" نسبتاً ساده و آسان هستند و طی مراحل زیر اجرا می گردند :

مرحله1) انتخاب محل مناسب با وسعت لااقل 6 × 3 فوت :

بهتر است محل (spot) مورد نظر را در موقعیتی آفتابگیر انتخاب نمائید بطوریکه روزانه حداقل به مدت 8-6 ساعت در معرض نور مستقیم خورشید باشد. بستر کاشت که بدین طریق حاصل می گردد ، نباید بعنوان باغچه موقت انگاشته شود بلکه می تواند برای بیش از 20 سال به تأمین حاصلخیزی زمین بپردازد لذا آنرا در مکانی خارج از مسیر عبور و مرور انتخاب کنید مشروط بر اینکه بخوبی قابل دسترسی و مراقبت باشد.

مرحله2) جمع آوری مواد اولیه لازم برای اجرای طرح شامل :

1-2- بینه ها و کنده ها (logs) ، شاخه ها ، ترکه ها (twigs) ، باریکه ها (sticks) و برگ های خزان یافته را جمع آوری نمائید امّا از تجمیع چوب های درختانی چون : سرو (cedar) ، گردو (walnut) و سایر گونه هایی که ایجاد "آلیلوپاتیک" می کنند ، خودداری نمائید.

2-2- مواد سرشار از نیتروژن نظیر کودهای دامی یا ضایعات آلی آشپزخانه ای را گردآوری نمائید تا بدینطریق نسبت کربن به نیتروژن (C / N) در توده "هیوج کالچر" حفظ گردد.

3-2- از خاک سطحی بهره گیرید. باید از خاک سطحی به مقداری که لایه ای به ضخامت 2-1 اینچ بر سطح پشته ها بسازد ، استفاده کنید. همچنین از موادی نظیر کاه می توان بعنوان یک لایه مالچی بهره جست.

مرحله3) اقدام به چیدمان چوب های تجمیعی در محل اختصاص یافته نمائید ولیکن دقّت شود که بینه ها و کنده ها را در زیر سایرین قرار دهید و قطعات کوچکتر را بترتیب بر روی آنها مستقر سازید. پشته های "هیوج کالچر" زمانی بخوبی عمل می کنند که حداقل دارای 3 فوت ارتفاع باشند اگر چه تاکنون مقدار ثابت و استانداردی بدین منظور تعیین نشده است.

3-3- غالباً از شاخه ها و تنه درختان برگریز (deciduous) استفاده می شود و تمایل کمتری به بکارگیری سوزنی برگ ها یا مخروطیان وجود دارد زیرا چوب اینگونه درختان باعث افزایش اسیدیته خاک می گردند. برای این منظور توصیه می گردد که در حد امکان از درختان سخت چوب بهره گیرید. برای انتخاب درختان مناسب می توانید از افراد درخت شناس (arborist) محلی کمک بخواهید لذا در برخی مواقع ممکن است بتوانید از چوب های مازاد آنها نیز سود جوئید. بهتر است از کنده های بزرگ درختان (chunk) استفاده کنید و از جمع آوری یا خریداری هیزم ها (firewood) برای این منظور خودداری ورزید. زمانیکه از خرده های چوب (woodchip) برای تدارک "هیوج کالچر" استفاده شود آنگاه بواسطه اینکه از نسبت سطح به حجم بیشتری برخوردارند ، جهت پوسیدن سریعتر قادر به جذب نیتروژن بیشتری از داخل خاک پیرامون می باشند. البته نیتروژن جذبی عاقبت به خاک باغچه باز می گردد و باغچه را به شکوفایی می رساند ولیکن تا آن زمان در حدود 5/1-1 سال با کمبودهای ازت مواجه خواهید بود. البته بسیاری از افراد برای جبران کمبود نیتروژن خاک به کاشت گیاهان تثبیت کننده ازت از جمله انواع لگوم ها در طی سال اوّل مبادرت می ورزند.   

مرحله4) آب پاشی و مرطوب سازی پشته ها :

بر روی لایه های فوق به میزان کافی آب بپاشید و آنها را بخوبی مرطوب سازید تا پوسیدگی چوب ها را تسریع بخشد.

مرحله5) پرُ کردن فضاهای خالی و فرم دهی پشته ها :

فضاهای خالی بین کنده ها ، شاخه ها و ترکه ها را با موادی نظیر برگ های خزان شده ، کودهای دامی و ضایعات آلی آشپزخانه ای پُر سازید. برخی افراد اقدام به ساختن پشته های "هیوج کالچر" بفرم نوک تیز (peaked) می نمایند زیرا این موضوع اجازه می دهد تا گیاهان مختلف از نسبت متفاوت نور خورشید ، حرارت و زهکشی بهتر بهره گیرند. بعنوان مثال گیاهانی نظیر سیر و پیاز را در سمت جنوبی پشته ها که گرم تر است ، کاشته می شوند درحالیکه بوته های توت فرنگی را در سمت شمالی پشته ها می کارند تا بدینطریق میوه های آبدارتر و شاداب تری تولید نمایند.

مرحله6) پوشاندن پشته ها با خاک :

سرانجام لایه ای به ضخامت 2-1 اینچ از خاک سطحی و مالچ ها را بر روی پشته "هیوج کالچر" قرار دهید. پشته های "هیوج کالچر" نیازمند مدتی برای عمل آوری و غنی سازی (curing) هستند تا سودمندتر گردند لذا بهتر است که آنها را چندین ماه قبل از کاشت گیاهان مطلوب و مورد نظرتان تدارک نمائید آنچنانکه برای کاشت گیاهان بهاره بهتر است به آماده سازی بسترهای پشته ای در طی اوایل پائیز اقدام ورزید.

بهرحال این بخش از پشته ها در معرض مشاهده رهگذران قرار دارند لذا باید بکمک تکنیک هایی به تدارک ظاهری مناسب برای آنها پرداخت. برای این منظور بهتر است از خاک مخلوط بهره گیرید. بکارگیری کود دامی ، کمپوست و رسوبات یخچالی (glacial rock dust) نیز توصیه می گردند. رسوبات یخچالی حاوی مواد معدنی مورد نیاز گیاهان هستند و جذب آنها به سلامتی گیاهان و نهایتاً به سلامتی انسان ها می انجامند. کمپوست و کودهای دامی به تدارک عناصر غذایی کافی برای رشد و سلامتی گیاهان می پردازند. برخی اشخاص نیز به پاشیدن خاک بر روی پشته "هیوج کالچر" اقدام می کنند سپس آبپاشی می کنند. آنها گاهاً بر مقدار آبیاری آنچنان ادامه می دهند که خاک سطح پشته ها به لجن تبدیل می شود.

از کاه نیز می توان بر سطح پشته ها استفاده نمود ولیکن برای جلوگیری از خسارات باد باید آنرا به روش هایی بر سطح پشته ها تحکیم بخشید. بدینگونه بر جذب و نگهداری آب در پشته ها نیز اضافه می گردد و از رشد علف های هرز ممانعت بعمل می آید. همچنین می توان بر سطح پشته ها از گیاهان خانواده لگوم نظیر نخود و شبدر در ضمن سال اول بهره گرفت تا بعنوان کود سبز عمل گردد.

مرحله7) کاشتن گیاهان مورد پسند :

طراحی باغچه ها به سلیقه افراد بستگي دارد وليكن بهتر است برخي جنبه ها رعايت گردند مثلاً :

الف)  بسياري از گياهان در همراهي با (companion plants) بعضي ديگر به بالاترين ميزان رشد مي رسند آنچنانكه آنها را بعنوان يك گروه يا دسته (guilds) مطلوب محسوب مي دارند.

ب ) برخي گياهان داراي ريشه هاي راست وعميق هستند درحاليكه گروهي ديگر داراي ريشه هاي سطحي و افشان مي باشند. بنابراین تلفیق آنها می تواند سودمند باشد.

پ ) تعدادي از گياهان قادر به تثبيت نيتروژن هستند درحاليكه برخي ديگر براي رشد بهينه شديداً نيازمند نيتروژن هستند. امروزه تحقيقات عديده اي در مورد بكارگيري "گياهان همراه" صورت پذيرفته است تا مزارع و باغات را از نظر نياز به نيتروژن خوداتكا سازند (1). 

  «جدول1) فهرست برخي از گياهان همراه بشرح زیر هستند(7):»

 

گياهان

سیب

زردآلو

مارچوبه

ريحان

لوبيا

چغندر

گاوزبان

باقلا

کلم بروكلي

كلم جوانه

لوبيا بوته اي

كلم برگ

هويج

كلم برگ

كرفس

زردآلو

 

 

 

*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مارچوبه

 

 

 

*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ريحان

 

*

*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لوبيا

 

 

 

 

 

 

 

*

*

 

*

*

*

 

 

چغندر

 

 

 

 

 

 

*

*

*

 

*

 

*

 

 

گاوزبان

 

 

 

 

 

 

 

*

*

 

*

 

*

 

 

باقلا

 

 

 

 

 

 

 

*

*

 

*

 

*

 

 

لوبيا بوته اي

 

 

 

 

 

 

 

*

*

 

*

 

*

*

 

كلم برگ

 

 

 

*

*

*

*

 

 

*

 

 

 

*

*

هويج

 

 

 

*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

كرفس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*

 

*

 

 

آلبالو

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جعفري فرنگي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پيازچه

*

 

*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*

 

 

لوبيا رونده

 

 

 

 

 

 

 

 

*

*

 

*

 

*

 

گشنيز

 

 

 

 

 

 

 

 

*

*

 

*

*

*

 

ذرت

 

 

 

 

*

 

 

*

 

 

*

 

 

 

 

خيار

 

 

 

*

*

 

*

 

*

*

*

*

*

*

 

 

 

در هر صورت اگر از مواد آلی نسبتاً پوسیده برای انباشتن پشته های "هیوج کالچر" بهره گیرید آنگاه می توانید بلافاصله نسبت به کاشت گیاهان مورد نظرتان اقدام کنید. بذور یا نشاءهای گیاهان منتخب را در بستر "هیوج کالچر" همانند باغچه ها بکارید و از فواید و مزایای زحمات و هنر خویش بهره مند گردید. بیاد داشته باشید که گیاهان پرورشی در طی سال اوّل به آب بیشتری نسبت به سال های بعد نیازمندند (1،5).

 

چوب هاي مصرفي در "هيوج كالچر" :

--- چوب هايی كه براي پُر كردن محتويات پشته هاي "هيوج كالچر" بكار مي آيند به سه گروه تقسيم مي شوند :

&1) درختان سخت چوب (hardwoods) :

1-1- بسيار بكندي تجزيه مي شوند بنابراين بستر پشته اي دوام بيشتري خواهد يافت.

2-1- آب بيشتري را براي سال هاي طولاني تر جذب مي كنند.

3-1- مواد غذايي بيشتري را در طي سال هاي متمادي آزاد مي سازند.

&2) درختان نرم چوب (softwoods) :

1-2- قابل پسندتر و مطلوب ترند.

2-2- سريع تر متلاشي (disintegrate) مي گردند.

&3) مخلوط كردن درختان نرم چوب و سخت چوب :

در اين شيوه اينچنين عمل مي گردد كه شاخه هاي درختان نرم چوب را بر روي توده اي از قطعات درختان سخت چوب قرار مي دهند. بدينترتيب بدواً قطعات درختان نرم چوب كه در سطح توده قرار دارند ، شروع به تجزيه (decompose) مي كنند و مواد موجود در بافت هایشان را در اختيار گياهان پرورشي قرار مي دهند زيرا بدين منوال طراحي شده اند (2).

 

«جدول2) مناسب ترين درختان براي اجراي "هيوج كالچر" عبارتند از (2،6):»

 

رديف

اسم فارسي درخت

نام انگليسي درخت

جنس درخت

1

توسكا

Alder

Alnus

2

سيب

Apple

Malus

3

سپيدار لرزان (اشنگ)

Aspen

Populus

4

غان

Birch

Betula

5

درخت چوب پنبه

Cottonwood

Populus

6

افرا

Maple

Acer

7

بلوط

Oak

Quercus

8

صنوبر،سپيدار،تبريزي

Poplar

Populus

9

بيد

Willow

Salix

 

وليكن تمامي آنها بايد در وضعیت کاملاً خشك و مُرده باشند لذا هيچگاه نبايد از تنه هاي تازۀ درختان فوق براي طرح "هيوج كالچر" بهره گرفت .

 

«جدول3) درختان نسبتاً مناسب براي اجراي "هيوج كالچر" عبارتند از (2):»

رديف

نام فارسي درخت

نام انگليسي درخت

توضيحات

1

گيلاس

Blackchery

فقط در صورت پوسيدگي

2

درخت كافور

Camphor wood

از درختان سالخورده

3

سرو

Cedar

·        آنها داراي خاصيت ضد ميكربي و ضد قارچي هستند لذا بايد در زير توده قرار گيرند و يا اينكه از درختان مسن استفاده گردد.

·        سرو بايد قبل از رسيدن ريشه گياهان سطح پشته به بدنه اش كاملاً بپوسد.

4

سرخدار

Yew

5

ارُس

Juniper

6

اوكاليپتوس

Eucalyptus

تا حدودي خاصيت ضد ميكربي دارد.

7

پرتقال اوسيج

Osage orange

داراي ميوه اي مشابه پرتقال و غير خوراكي

8

سرخدار اقيانوسي

Pacific Yew

گاهاً مقاوم به پوسيدگي

9

كاج معمولي

Pine

·        از شيرابه (sap) و تانن (tannin) گياه

10

كاج گسترده

Fir

11

كاج صنوبر

Spruce pine

12

توت قرمز

Red mulbery

غالباً مقاوم به پوسيدگي

 

«جدول4) درختان نامناسب براي اجراي "هيوج كالچر" عبارتند از (2،6):»

 

رديف

نام فارسي

نام انگليسي

توضيحات

1

اقاقياي سياه

Black locust

بواسطه تراكم زياد بندرت تجزيه مي شود.

2

گردوي سياه

Black walnut يا

Juglons toxin

براي بسياري از گياهان ايجاد مسموميت مي كند.

3

سكويا (سرخ چوب)

Redwood

·        مغز چوب آن نمي پوسد.

·        كمپوست آن از جوانه زني بذور ساير گياهان جلوگيري مي كند.

4

گيلاس سياه

Blackchery

براي حيوانات سمّي است امّا پس از پوسيدن از سميّت آن كاسته مي گردد.

 

--- براي تدارك پشته هاي "هيوج كالچر" نبايد از بقاياي چوب هايي نظير سرو (cedar) استفاده شود زيرا آنها موجب افزودن مواد طبيعي سمّي بسان آفتكش ها ، علف كش ها ، قارچكش ها و ميكرب كش ها به خاك هایی مي شوند كه سرشار از ميكروارگانيزم هايي همچون قارچ ها و باكتري ها هستند (6).

 

فواید بکارگیری "هیوج کالچر" :

--- مهمترین فواید بکارگیری شیوه "هیوج کالچر" عبارتند از :

الف) استفاده از براده های چوب نجاری ، خرده چوب ها (scrabs) و ضایعات چوبی (debris) حاصل از فعالیت های کشاورزی و مازاد جنگل ها

ب ) ایجاد بسترهای قابل استفاده بر سطح خاک هایی که غالباً ارزش کاربردی چندانی ندارند.

پ ) توسعه روش هایی برای مقابله با حوادثی چون خشکسالی و سیلاب ها که در اثر تغییرات اقلیمی حادث می شوند(4).

ت ) فساد تدريجي چوب ها باعث بروز منبعي باثبات و طويل مدت از عناصر غذايي مورد نياز گياهان مي شود.

ث ) پشته هاي بزرگ مي توانند تأمين كننده مواد غذايي گياهان تا 20 سال گردند امّا پشته هاي حاوي چوب هاي سخت (hardwood) از قابليت طولاني تري نیز برخوردارند.

ج ) چوب هاي در حال پوسيدن و كمپوست شدن به توليد مقداري گرما مي پردازند كه اين موضوع باعث گسترش فصل رشد سالانه در مناطق سرد و معتدل مي شود.

چ ) هوادهي خاك باعث تسريع روند تجزيه تنه ها و شاخه هاي درختان مدفون مي گردد بنابراين استدلال مي گردد كه خاك پشته ها را نبايد حتي در دراز مدت شخم زد.

ح ) تنه ها و شاخه هاي مدفون شده همانند اسفنج عمل مي كنند. آنها آب باران نفوذيافته را جذب مي كنند سپس در طي دوره هاي خشكی آزاد مي سازند. اينگونه پشته ها غالباً پس از سال اوّل هيچگاه نيازي به آبياري گياهانش ندارند مگر اينكه دوره هاي خشكي طولانی مدت حادث گردند.

خ ) آنها باعث توقيف كربن در داخل خاك شوند و از فرار آنها به اتمسفر جلوگیری می کنند (2).

--- "هیوج کالچر" بر مبنای دفن چوب های ضایعاتی در خاک استوار است. چوب ها همانند اسفنج به جذب آب اقدام می ورزند و سرانجام پس از حدود 5/1 سال در هم می شکنند (break down) و شروع به تجزیه (decompose) می کنند. آنگاه که مرحله تجزیه آغاز می شود ، بخوبی می تواند به تعدیل رطوبت خاک در ساختار پشته ها و باغچه ها کمک نماید. آنها به جذب آب در دوره های اشباع خاک نظیر بعد از باران های سنگین بهاره می پردازند سپس رطوبت جذب شده را بتدریج در طی دوره های خشکی نظیر ماه های تابستان آزاد می سازند (1).

--- "هیوج کالچر" را می توان در اراضی وسیع بطول چندین کیلومتر یا قطعات کوچک زمین در حد باغچه های خانگی اجرا نمود. این شیوه را همچنین می توان در اَشکال زیبا و چشم نواز به خدمت گرفت (1).

 

استفاده از "هيوج كالچر" بجاي كوددهي :

--- هر چه از چوب هاي پوسيده و سالخورده استفاده شود ، در آمادگي بسترهاي پشته اي تسريع مي گردد. چوب هايي كه پوسيدگي آنها همزمان خواهد شد ، بايد در يك لايه قرار گيرند. نكته مهم اين است كه چوب ها سرشار از عنصر كربن هستند لذا براي طي مراحل كمپوست شدن نيازمند مصرف نيتروژن مي باشند. اين موضوع مي تواند براي مدتي در حدود 5/1-1 سال باعث حبس و بازداشت نيتروژن از حضور در فعاليت هاي رشد گياهان مجاور گردد امّا چوب هاي بكار رفته پس از پوسيدن قادر به تداوم اين عمل نخواهند بود و نیتروژن محبوس را به آرامي و اندك اندك به محيط اطراف عرضه خواهد نمود تا در اختيار ريشه گياهان قرار گيرند.

گياهاني مانند كاج سرخ (fir) و كاج معمولي (pine) داراي سطوح مختلفي از تانن ها هستند كه آنها را پس از چند سال در طي مراحل بسيار تدريجي فساد آزاد مي سازند (6).

 

استفاده از "هيوج كالچر" بجاي آبياری :

--- از روش "هيوج كالچر" مي توان براي كاشت گياهان در مناطقي كه داراي فصول خشك در برخي ماه هاي سال هستند بعنوان جايگزين آبياري بهره گرفت زيرا خاصيت اسفنجي حاصل از چروكيده شده و پوسيدگي مواد چوبي درون پشته ها مي تواند به جذب آب در فصول باراني بپردازد و آنرا در مواقع نياز همراه با مواد معدني محلول در اختيار گياهان كاشته شده قرار دهد (6).

--- هر چه بر ايجاد شرايط مرطوب در جايگاه تجمع چوب ها نظير پشته كردن چوب های پوسیده ، قرار دادن آنها درون خندق ، آبياري کافی و افزودن خاك و ... مساعدت گردد نهايتاً در پوسيدگي مواد مذكور تسريع مي گردد. براي اين منظور همچنين مي توان خاك هاي دور تا دور پشته ها را جهت ايجاد شياري در اطراف پشته ها خالي نمود و آنها را بر روي پشته ها ريخت تا شرايط براي جمع آوري آب باران آماده گردد. قرار دادن لايه اي از علف هاي چمني (sod) جنگلي بر سطح پشته هاي "هيوج كالچر" مي تواند بر تسريع مراحل آماده سازي كمك نمايد.

در صورتيكه تمايلي به ايجاد باغچه هاي پشته اي نداريد ، مي توانند پشته ها را پس از طي مراحل پوسيدگي و تجزيه بافت هاي چوبي در سطح زمين پهن سازيد و باغچه هاي مسطح تري را شكل دهيد. بسترهاي پشته اي پس از سال اول ديگر نيازي به آبياري نخواهند داشت وليكن پشته هايي كه ضخامت كمي داشته باشند ، از ذخاير رطوبتي كمتري برخوردار مي باشند و ممكن است نيازمند آبياري گردند.

ارتفاع پشته ها در ميزان حاصلخيزي و ذخيره سازی رطوبت تأثير بسزایی دارند بطوريكه بهتر است اينگونه بسترها را با ارتفاع بيشتر از 6 فوت تدارك نمائيد. چنين پشته هايي پس از چند ماه دچار جمع شدن و چروكيدگي (shrink) مواد اولیه مي شوند و از ارتفاع آنها كاسته مي گردد. پشته هاي "هيوج كالچر" در صورتيكه فقط به ارتفاع 2 فوت تهيّه شوند آنگاه قادرند رطوبت كافي براي تأمين نيازهاي آبي گياهان سطح خود را تنها برای مدت 4-3 هفته نگهداري كنند.

هرگاه به دلايلي از دسترسي به مواد چوبي كافي باز بمانيد و لاجرم پشته هايي به ارتفاع 2-5/0 فوت فراهم سازيد ، بهتر است موقتاً فقط به كاشت گياهان يكساله بصورت تنك مبادرت ورزيد. براي رفع چنين معايبي مي توانيد هر ساله بر ارتفاع پشته ها به ميزان يك فوت بيفزائيد تا اينكه پس از چندين سال به پشته هاي بزرگتر و مرتفع تر دست يابيد.

بهتر است پهناي پشته ها را از 4 فوت وسيعتر نگيريد زيرا بمرور در اثر پوسيدگي چوب ها و از دست دادن استحكام پشته ها بر پهناي مذكور افزوده خواهد شد. در موارديكه به دلايلي نظير برخورداری از كنده هاي بزرگ و یا استقرار در سراشيب هاي تند نيازمند پشته هاي عريض تري هستيد ، بايد اقدام به كندن خندق هاي مناسب موسوم به "keyhole style" نمائيد و پشته ها را بر روي آنها مستقر سازيد تا از استحكام كافي برخوردار باشند.

در مناطق شهري نيز مي توان از "هيوج كالچر" بهره گرفت آنچنانكه آنها را في مابين جداول حاشيه خيابان ها (curbs) و پياده روها (sidewalk) موسوم به "نوار پاركينگ" (parking strip) تعبيه مي كنند.

گياهاني نظير "اقاقياي سياه" (black locust) كه نيازمند يك دوره زماني طولاني حدوداً 70 ساله است ، را تنها پس از پوسيدن مي توان در بسترهاي "هيوج كالچر" استفاده نمود (6).

 

مالچ صفحه اي يا ورقه اي :

--- مالچ صفحه اي (sheet mulching) يا مالچ ورقه اي (lasagna gardening) همانند كمپوست سازي درجا مي باشد وليكن بصورت يك لايه جهت توليد مالچ بكار مي رود. مواد آلي سرشار از نيتروژن نظير خرُده هاي علف تازه يا برگ هاي سبز كه بصورت لايه اي بر روي تودۀ "هيوج كالچر" بكار مي روند ، باعث تسريع در فرآيند كمپوست سازي قطعات چوبی مي گردند. براي اين منظور همچنين مي توان از گياهان دريايي (seaweed) ، كاه ، برگ هاي خزان يافته ، برگ هاي كپك زده و نظاير آنها نیز بهره گرفت (2).

--- در واقع قارچ ها و بدنه چوب ها در ضمن سال اوّل فرآيند تجزيه شدن باعث قاپيدن عنصر نيتروژن از محيط اطراف توده مي شوند تا به تغذيه ميكروارگانيزم ها در طي مراحل تجزيه چوب ها برسانند. بدینگونه چوب ها پس از جذب نيتروژن كافي شروع به تجزيه مي كنند. در پايان مراحل تجزيه به بستري سرشار از مواد غذايي دست مي يابيم سپس تمامي نيتروژن جذب شده بعلاوه نيتروژن حاصل از تجزيۀ چوب ها در اثر مرگ ميكروارگانيزم ها و تجزیه بمرور آزاد مي گردند و در اختيار گياهان نيازمند قرار مي گيرند (2).

 

افزایش غلظت عناصر در "هیوج کالچر" :

--- "هیوج کالچر" باغچه ای پشته ای است که با استفاده از چوب های ضایعاتی مشروحه زیر تهیه می شود :

@1) خسارات سرما و یخبندان

@2) خرده چوب های زائد باغبانی

@3) دیرک های چوبی پوسیده حصارهای قدیمی

@4) چوب های پوسیده و زائد جنگلی (4).

--- سطح چنین پشته هایی را با مواد آلی زیر می پوشانند :

#1) کمپوست ها

#2) کودهای دامی

#3) مواد معدنی شامل :

1-3- خاک سطحی

2-3- خاکسترهای آتشفشانی

3-3- پودر سنگ های معدنی حاوی فسفر و پتاس (4).

--- برای بالا بردن غلظت عناصر غذایی در پشته های "هیوج کالچر" از طریق افزودن مواد زیر عمل می گردد :

$1) پودر یونجه (alfalfa meal) جهت حمایت نیتروژنی و میکربی

$2) کلسیت حاوی "Ca"

$3) دولومیت حاوی "Ca / Mg"

$4) سنگ آهک

$5) سنگ فسفات حاوی "P / Ca"

$6) شن سبز حاوی "K / Fe / Si"

$7) آزومین یا "رس معدنی حاوی مواد مگنتیک"

$8) پودر سنگ حاصل از کانسنگ های محلی .

اینگونه مواد را بر بستر حاوی ضایعات چوب می افزایند تا بهترین شرایط را برای حداکثر رشد گیاهان آتی فراهم سازند(4).

--- شرایطی که بدینگونه در بسترهای پشته ای فراهم می گردند باعث :

*1) بالاترین میزان رشد گیاهان پرورشی

*2) کمترین خسارات آفات و بیماری ها

*3) کمترین نیاز به نگهداری و مراقبت های داشت

*4) بیشترین راندمان تولید محصولات گیاهی

*5) طعم و مزه عالی تولیدات گیاهی

*6) ظرفیت بالای نگهداری تولیدات گیاهی (4).

--- همه کسانی که دارای فضای مناسب هستند ، می توانند با تدارک چوب های ضایعاتی به ایجاد بسترهای پشته ای "هیوج کالچر" اقدام کنند. در صورتی که پشته ها را پهن تر یا طویل تر بسازید و لاجرم از عمق آنها بکاهید آنگاه مواد آلی بکار رفته با سرعت بیشتری می پوسند و عناصر غذایی خود را به خاک های مجاور آزاد می سازند تا توسط گیاهان کاشته شده جذب گردند (4).

 

 

منابع و مآخذ :

1) Calskin – 2010 – Never water plants again with hugelkulture – http://www.instructable.com

2) Holzer , Sepp – 2014 – Hugelkulture – Permaculture Magazine – http://www.permaculturetools.wikispaces.com

3) kck – 2011 – Hugekulture – Hugekulture Demonstration Work Party , Knoxville Permaculture Guild ; http://www.survivalmonkey.com

4) M . G – 2010 – Hugelkulture workshop – ML`s greener in motion ; http://www.greeneryinmotion.com

5) Miles , Melissa – 2010 – The art and science of making a hugekulture bed : transforming woody debris into a garden resource – http://permaculture.org.au

6) P . P – 2014 – Raised garden beds : hugelkulture instead of irrigation – The permaculture project ; http://www.permacultureproject.com/projects

7) Wordpress – 2013 – Free companion planting chart a great resource for your garden – http://starterpermaculture.com/free-companion-planting-chart 

8) http://www.merriam-webster.com/dictionary

9) http://farsilookup.com